“Vur” Derken Öldüren Sigara Yasakları : İkna ve Zor
Beni yakından tanıyanlar benim ne kadar sigara düşmanı ve çekilmez bir tip olduğumu bilirler. Hayatım boyunca hiç sigara içmedim ve içen arkadaşlarıma kan kusturdum.
Tabii hemen aklınıza “Oooo..ozaman Soner Hoca yeni sigara yasaklarını destekliyordur” gelmesin. Son çıkarılan kanun ile anladım ki; bireysel hak ve özgürlüklerin B’sinden bihaber, otoriter bir yönetim anlayışı hala dimdik ve diri bir şekilde ensemizde soluk alıp vermeye devam ediyor. Bu zihniyetin belli bir hayat görüşü, ideolojisi veya etik bir anlayışı yok. Batı’da ne gördüyse muhteviyatına bakmadan/sorgulamadan alıp getiriyor, üretmiyor.
Eğer bir diktatör tarafından yönetiliyor olsaydık tıpkı şimdiki gibi bizlerin nerede sigara içip içmeyeceğini kendisi belirleyecekti. Modern demokrasilerde ise buna diktatörler değil, ‘mülkiyet hakları’ karar vermelidir.
Nasıl yani?
Şöyle ki; eğer benim sahip olduğun bir evde, kafede veya arabadaysak, benden izin almadan sigara içemezsin. Bu saydıklarımın mülkiyeti bana ait ise, orada kuralları devlet değil ben koyarım. Bunun aksi, benim özgürlüğümün ihlali olur.
Şayet bir tiryakinin sahip olduğu bir evde, kafede veya arabadaysak, onun sigara içmesini yasaklama gibi bir hakkım olamaz. İster içer, ister içmez. Bende beğenirsem o ortamda bulunurum, beğenmezsem bulunmam. Orada kuralları o koyar. Bunun aksi ise onun özgürlüğünün ihlali olur.
Görüldüğü üzere ben sigara içilmesinden zarar görüyorum, tiryaki ise sigara içilmemesinden. İkimizde birşeylerden zarar görüyorsak, kimin kim üzerinde baskı kuracağına ‘mülkiyet hakları’ kolaylıkla karar verebiliyor. Devlete hiç gerek yok.
Peki mülkiyetin kamuya ait olduğu yerler? Örneğin tapu müdürlükleri, nüfus daireleri vs..? Orada da sigara içilmesinin yasaklanması gerekiyor. Eğer ben ‘mecburen’ tapu müdürlüğüne gidiyorsam, başka bir alternatifim yoksa, beni içtiğin sigaranın dumanı ile zehirleme hakkın yok. Bana ‘Kardeşim ozaman gelme’ diyemezsin. Eğer sigara içmeyenler için ayrı bir tapu dairesi yoksa, kamuya ait ortak alanlarda sigara içmek yasaklanmalıdır. Zira bana zararı var. Burada dikkat edilmesi gereken; ’alternatifsizlik ve mecburiyet’. Restorantlar, barlar veya kafelerde pekçok alternatifiniz var ve o barda eğlenmeye ‘mecbur’ değilsiniz.
Eğer sigara içilmesinden rahatsızsanız benim gibi arkadaşlarınızı ve bulunduğunuz ortamları buna göre şekillendirebilirsiniz, içen arkadaşlarınızı ikna yoluna gidebilirsiniz, sigaraya karşı savaşan sivil toplum örgütlerinde çeşitli roller üstlenebilirsiniz.
Bunun aksi, ‘ikna’ yerine ‘zor’ kullanma olur ki bugün alkışladığınız ve hoşunuza giden ‘zor’ yarın pekala sizinde zorunuza gidecek istenmeyen durumlar yaratabilir.